Uhifadhi wa Lugha: Kwa Nini Kupiga Simu Nyumbani Ni Muhimu kwa Jamii za Diaspora

Lugha yako ya asili haififii mara moja. Hupungua -- neno kwa neno, mwaka kwa mwaka, hadi siku utakapogundua unatafuta kifungu cha maneno ambacho bibi yako angekiongea bila kufikiria. Kwa Kitagalogi. Au Kiyoruba. Au Kimandarini. Kwa mamilioni ya watu katika jamii za diaspora, upungufu huo wa kimya ni mojawapo ya gharama zilizofichwa za uhamiaji.

Uhusiano wa lugha ya diaspora si tu kuhusu maneno. Ni kuhusu utambulisho, familia, na aina ya ujuzi unaoishi tu katika lugha ya mama. Na mojawapo ya zana zenye nguvu zaidi za kuiweka hai pia ni mojawapo ya zinazopuuzwa zaidi: simu.

Kinachopotea Lugha Inapofifia

Lugha hubeba zaidi ya msamiati. Hubeba jinsi familia yako inavyobishana, kucheka, kuomboleza, na kusherehekea. Hubeba ucheshi maalum wa utamaduni wako -- misemo isiyotafsiriwa, methali zinazopoteza uzito wake katika Kiingereza.

Watafiti wanaita "Shared Language Erosion." Watoto wa wahamiaji huboresha Kiingereza chao haraka wanapoanza shule, huku wazazi wao wakijifunza Kiingereza polepole zaidi. Matokeo yake ni pengo la mawasiliano linalopanuka -- watoto ambao hawawezi kujieleza kikamilifu katika lugha ya wazazi wao, wazazi ambao hawawezi kuelewa kikamilifu Kiingereza cha watoto wao.

Mfumo huu unajirudia katika jamii mbalimbali. Familia za Kivietinamu za Marekani zinaripoti vizazi vichanga vikijisikia kutengwa na urithi wao huku ndugu wakubwa wakijisikia kutengwa. Familia za Asia Kusini na Latino zinaeleza mpasuko huo huo. Pengo la lugha haliathiri tu mawasiliano -- hubadilisha mienendo ya familia, hudhoofisha uhusiano wa wazazi, na kukata kimya kimya uhusiano na utambulisho wa kitamaduni.

Kwa Nini Sauti Hubeba Kile Ambacho Maandishi Hayawezi

Ujumbe mfupi katika lugha ya wazazi wako ni mazoezi. Simu ni kuzama.

Lugha inayozungumzwa hubeba kile ambacho wataalamu wa lugha huita "supra-segmental features" -- sauti, tabia ya sauti, mdundo, muda. Hizi ndizo muziki wa lugha, na hazipo kabisa kwenye ujumbe mfupi au gumzo la WhatsApp. Unaweza kuandika maneno kwa usahihi na bado ukakosa wimbo.

Simu hufanya kitu ambacho maandishi hayawezi: hukuruhusu kusikia jinsi lugha inavyopaswa kusikika. Matamshi hurekebishwa kiasili katikati ya mazungumzo. Misemo hujitokeza kwa sababu ndivyo watu wanavyozungumza. Msamiati wa kihisia -- maneno ya kufadhaika, upole, kukasirika -- hujitokeza kwa wakati halisi, si kutoka kwenye kitabu cha kiada.

Utafiti kuhusu uhifadhi wa lugha ya asili unaonyesha mara kwa mara kwamba ushirikiano wa sauti na wazungumzaji fasaha unazidi ule unaotegemea maandishi. Kuna sababu programu za kufufuliwa kwa lugha hurekodi wazee wakizungumza, si kuandika. Sauti ndipo lugha huishi.

Tatizo la Marudio

Wahamiaji wapya hupiga simu nyumbani kila wiki. Baada ya miaka 30, wengi huita mara chache sana.

Kulingana na Pew Research, takriban 65% ya wahamiaji wa hivi karibuni hupiga simu familia zao katika nchi zao angalau mara moja kwa wiki. Baada ya muongo mmoja, idadi hiyo hupungua hadi takriban 33%. Baada ya miaka 30, ni karibu 20%.

Kadri simu zinavyopungua, mfiduo wa lugha hupungua nao. Watoto ambao hapo awali waliwasikia wazazi wao wakizungumza na ndugu zao kwa lugha ya asili sasa wanakua katika nyumba ambazo simu hizo hutokea mara chache, kama si kabisa. Kuzama kusiko rasmi hupotea.

Gharama kihistoria imekuwa kikwazo kikubwa. Wakati simu za kimataifa zilimaanisha $2-3 per minute kwenye mpango wa mtoa huduma, simu ya kila wiki ya dakika 30 kwa familia ilikuwa anasa. Familia nyingi zilipunguza simu zao -- au ziliacha kuzipiga. Lugha ililipa gharama.

Kila Simu Ni Somo la Lugha

Bibi yako hajui kuwa yeye ni mwalimu wa lugha. Anajua tu anapenda kusikia kutoka kwako.

Lakini kila mazungumzo na mzungumzaji fasaha katika lugha yako ya asili ni somo lisilo rasmi. Unasikia matamshi sahihi. Unafyonza muundo wa sentensi. Unajifunza maneno ya vitu ambavyo havina visawe safi vya Kiingereza -- aina maalum ya upendo, aina maalum ya mvua, aina maalum ya uchovu.

Watoto wanaosikiliza simu hizi -- hata bila kujua -- hufyonza mdundo na mpigo wa lugha. Wanajifunza kwamba lugha hii si tu kitu cha zamani. Iko hai. Mtu wanayempenda anaizungumza sasa hivi.

Huu si mbadala wa elimu rasmi ya lugha. Ni msingi unaofanya elimu rasmi iweze kushika. Mtoto anayesikia sauti ya bibi yake kwa Kikantoni kila wiki ana uhusiano na lugha. Mtoto anayeiona tu kwenye kitabu cha kiada ana somo.

Kufanya Simu Kuwa na Thamani

Kuhifadhi lugha yako ya asili kupitia simu hakuhitaji mtaala. Kunahitaji uthabiti.

• Piga simu mara kwa mara. Hata simu ya dakika 10 hudumisha njia za neva za lugha yako ya asili. Fupi na za mara kwa mara ni bora kuliko ndefu na za nadra.
• Ruhusu watoto washiriki. Weka simu kwenye spika. Waruhusu wasikie lugha hata kama hawawezi kufuata kila neno. Mfiduo hujenga sikio kabla haujajenga ufasaha.
• Omba hadithi. Ndugu wakubwa hubeba msamiati na misemo inayopotea. Kila hadithi wanayoeleza kwa lugha ya asili ni kitendo kidogo cha uhifadhi.
• Usibadili kwenda Kiingereza inapokuwa ngumu. Nyakati ambazo unajitahidi kupata neno sahihi? Hapo ndipo lugha inakua. Endelea nayo.
• Ondoa kikwazo cha gharama. Ikiwa bei ya simu za kimataifa inakuzuia kupiga simu, tafuta njia ya kukwepa. Huduma kama WorldDialer hutoza $02/minute kwa simu za nyumbani za US kutoka kwenye kivinjari chako -- hakuna usajili, hakuna app. Kitu pekee kilicho kati yako na simu hiyo ni kuamua kuipiga.

Uhusiano wa lugha ya diaspora si kitu unachodumisha kwa apps au flashcards. Ni kitu unachodumisha kwa sauti yako. Kwa sauti ya familia yako. Kwa sauti ya lugha ambayo imesafiri kuvuka mipaka kwa sababu mtu aliendelea kuizungumza.

Piga simu. Lugha yako inakusubiri upande wa pili.